Bore out

Een bore out ontstaat als je werk langdurig niet aansluit bij wat je kunt en wilt. Je hebt te weinig te doen, of het werk dat je doet voelt zinloos. Die mismatch kost je energie. Het is geen officiële diagnose, maar de klachten zijn wel echt en kunnen je ziek maken.

Wat het lastig maakt: bijna niemand zegt hardop dat hij zich verveelt. Je schaamt je, wilt niet ondankbaar lijken of bent bang dat je functie verdwijnt. Dus houd je de schijn op. Juist dat verbergen kost veel extra energie.

Twee vormen van bore out

• Te weinig werk. Je takenpakket is uitgehold, bijvoorbeeld na een reorganisatie, het verlies van een klant of omdat processen zijn geautomatiseerd. Je bent op een halve dag klaar.
• Werk dat niet bij je past. Je hebt genoeg te doen, maar het werk is routinematig, onder je niveau of voelt betekenisloos. Druk zijn en je vervelen kan dus samengaan.

Oorzaken van een bore out

• Werk dat structureel onder je niveau ligt
• Routinematige taken zonder variatie of nieuwe uitdagingen
• Te weinig taken of verantwoordelijkheid
• Geen perspectief op ontwikkeling of doorgroei
• Werk dat niet aansluit bij wat je belangrijk vindt
• Weinig feedback, waardering of contact met collega’s

Sommige mensen lopen meer risico. Bijvoorbeeld als je het moeilijk vindt om aan te geven wat je nodig hebt, als je snel denkt dat je niets aan je situatie kunt veranderen, of als je hoogbegaafd bent en sneller ondergestimuleerd raakt. Ook na een burn-out kan een bore out op de loer liggen, als je terugkeert in een functie die te licht is gemaakt en lang zo blijft.

De symptomen van een bore out lijken sterk op die van een burn-out: vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen en somberheid. Daarnaast zie je vaak lichamelijke klachten zoals hoofdpijn en slecht slapen, en typisch gedrag zoals werk oprekken of doen alsof je het druk hebt.

Bore out klachten ontstaan geleidelijk. Daardoor merk je ze vaak pas laat op. Let op signalen in drie gebieden.

Psychische klachten

• Verveling en demotivatie. Je kijkt niet meer uit naar je werk, en zelfs taken die je ooit leuk vond kosten moeite.
• Gevoel van nutteloosheid. Je hebt het idee dat je werk er niet toe doet en dat niemand je mist.
• Prikkelbaarheid. Je hebt een kort lontje richting collega’s of thuis.
• Concentratieproblemen. Juist door het gebrek aan uitdaging dwalen je gedachten af.
• Minder zelfvertrouwen. Je gaat twijfelen aan wat je nog kunt, omdat je al lang niet op je niveau werkt.
• Somberheid. Houden de klachten aan, dan kunnen ze leiden tot depressieve gevoelens.

Lichamelijke klachten

• Vermoeidheid, ook al heb je weinig gedaan
• Hoofdpijn of spanning in nek en schouders
• Slecht slapen
• Maag- en darmklachten
• Vaker vatbaar voor griepjes en verkoudheid

Gedrag op het werk

• Taken oprekken zodat ze de hele dag vullen
• Doen alsof je het druk hebt
• Veel tijd besteden aan privézaken tijdens werktijd
• Uitstellen, ook van kleine taken
• Je terugtrekken uit overleg en contact met collega’s
• Vaker kortdurend ziek zijn

Herken je meerdere van deze klachten en houden ze langer dan een paar weken aan? Neem ze dan serieus. Bespreek ze met je leidinggevende, de bedrijfsarts of je huisarts.

Hoewel een bore out misschien relatief makkelijk te verhelpen lijkt, moeten de gevolgen ervan niet onderschat worden.

• Lage productiviteit. Medewerkers die zich vervelen of niet voldoende worden uitgedaagd, presteren onder hun potentieel. Dit resulteert in minder output en creativiteit. Dit remt de groei van een organisatie.
• Verhoogd ziekteverzuim. Een bore-out kan leiden tot allerlei mentale en fysieke klachten, waardoor medewerkers vaker en langer afwezig zijn. Dit heeft impact op de continuïteit van het werk en verhoogt de werkdruk voor collega’s.
• Verlies van talent. Medewerkers die zich onderbenut voelen, kunnen hun motivatie verliezen en sneller op zoek gaan naar een andere baan waar ze wél uitgedaagd worden. Dit betekent voor een organisatie hoger personeelsverloop en extra kosten voor werving en training.

Een bore out is lastig te zien. Medewerkers die zich vervelen, stappen zelden uit zichzelf naar je toe. Vaak doen ze juist alsof ze het druk hebben. Daarom is het belangrijk dat jij actief let op signalen.

Signalen die je kunt herkennen

• Iemand is opvallend vaak “nog bezig” met dezelfde taak
• Minder inbreng in overleg, terugtrekken uit het team
• Cynische of onverschillige opmerkingen over het werk
• Vaker kortdurend verzuim
• Een medewerker die vroeger veel initiatief nam, doet nu alleen het hoogstnodige

Zo pak je het aan

1. Ga het gesprek aan. Stel open vragen, zonder oordeel. Bijvoorbeeld: “Hoeveel van je tijd besteed je aan werk dat je energie geeft?” of “Wat zou je graag meer of anders willen doen?”
2. Bekijk het takenpakket. Zitten er veel herhalende taken tussen? Is iemand toe aan meer verantwoordelijkheid? Welk project zou een nieuwe uitdaging kunnen zijn?
3. Bied ontwikkeling. Denk aan een opleiding, een nieuwe rol of een interne overstap. Zo krijgt het werk weer betekenis.
4. Maak duidelijke afspraken. Leg vast wat er verandert en wanneer. Plan een vervolggesprek om te kijken hoe het gaat.
5. Schakel op tijd hulp in. Houden de klachten aan? Verwijs dan naar de bedrijfsarts, of meld de medewerker aan voor coaching of psychologische begeleiding.

Onthoud: niet alleen een te hoge werkdruk is schadelijk. Ook te weinig werk kan tot uitval leiden. Check daarom regelmatig of medewerkers genoeg te doen hebben, en of dat werk past bij hun capaciteiten.

Een bore out behandel je door de oorzaak aan te pakken: werk dat weer past bij wat je kunt en wilt. Herstel begint met erkennen en bespreken wat er speelt. Daarna volgen aanpassingen in je werk. Bij aanhoudende klachten helpt begeleiding van een coach of psycholoog.

Rust alleen lost een bore out meestal niet op. Je hebt niet te weinig energie omdat je te veel doet, maar omdat je te weinig doet dat je voldoening geeft. Herstel gaat dus vooral over het geleidelijk terugbrengen van zinvol werk.

Wat te doen:

1. Erken wat er speelt. Verveling op je werk is geen zwakte en ook geen ondankbaarheid. Het is een signaal dat er iets niet klopt tussen jou en je werk.
2. Maak het bespreekbaar. Ga het gesprek aan met je leidinggevende, HR of de bedrijfsarts. Wees concreet: hoeveel tijd ben je kwijt aan zinvolle taken, en wat mis je?
3. Ontdek wat je energie geeft. Welke taken gaven je vroeger voldoening? Waar ben je goed in, en wat vind je belangrijk in je werk? Die inzichten zijn de basis voor wat er moet veranderen.
4. Pas je werk aan. Vaak is het niet nodig om meteen van baan te wisselen. Met jobcrafting geef je je huidige functie opnieuw vorm: nieuwe taken, meer verantwoordelijkheid, een project of een opleiding.
5. Zoek begeleiding als het niet lukt. Blijven de klachten bestaan of is er sprake van somberheid? Dan kan professionele hulp het verschil maken.

Welke begeleiding past bij een bore out?

• Coaching helpt je om helder te krijgen wat je wilt, je werk anders in te richten en het gesprek met je leidinggevende goed te voeren. Past je functie echt niet meer? Dan is loopbaancoaching een logische volgende stap.
• Psychologische begeleiding is zinvol als de verveling heeft geleid tot somberheid, piekeren of een laag zelfbeeld. Of als je merkt dat je vastloopt in patronen, zoals moeite met voor jezelf opkomen.
• Bedrijfsmaatschappelijk werk ondersteunt als ook andere zaken meespelen, zoals spanning thuis of onzekerheid over je baan.

Heeft jouw organisatie te maken met hoge kosten, personeelsverloop en een hoog ziekteverzuim door bore-out klachten? SpecialistenNet biedt ondersteuning voor bore-out en overspannenheid door het hele land. Door middel van psychologie en coaching begeleiden we medewerkers op of terug naar het werk. Benieuwd naar de mogelijkheden of naar de SpecialistenNet preventie screener? Neem contact met ons op.